Feeds:
ჩანაწერები
კომენტარები

Posts Tagged ‘საბავშვო ლიტერატურა’

 

კითხვა სიამოვნებაა. სხვათა შორის, ერთადერთი სიამოვნება, რომელიც არც ამორალურია და არც ასუქებს. სიამოვნებას წესები, დათქმები, შეზღუდვები და ვალდებულებები არ უხდება.

მარტივი ჭეშმარიტებაა, ღმერთმანი, მაგრამ ამ მარტივი ჭეშმარიტების საპირისპიროდ რამდენი სიბრიყვეც მომისმენია და წამიკითხავს, იმდენი სიკეთე და კარგი წიგნი თქვენ.

ტრანსპორტში კითხვა მარიაჟობააო, ქინდლში წაკითხული წიგნი წაკითხულად არ ითვლებაო, დეტექტივი მდარე ჟანრია და ფანტასტიკა – საბავშვო საკითხავიო.

ვისაც როგორც უნდა, ისე ჩათვალოს. ყველას აქვს კონსტიტუციით გარანტირებული უფლება, ამტკიცოს თუნდაც გაუვალი სიბრიყვე, იკითხოს მხოლოდ გოეთე (ან მხოლოდ სერვანტესი, ან მხოლოდ სტრუგაცკები) და წლის ბოლოს, კაი ბუღალტერივით, წაკითხული გვერდები თვალოს. ერთი ლეგენდარული ლიტერატურული პერსონაჟის არ იყოს, სხვის საქმეში არ ვერევი მე და სხვისთვის (ჭკუის) სწავლება ჭირივით მძაგს, მაგრამ ზუსტად იმ სხვას არ ასვენებს გამჩენი და ის სხვა ცდილობს, მიკარნახოს, რა ვიკითხო, სად და როგორ.

ზაფხულში, ხალხმრავალ წიგნის მაღაზიაში, ასეთ დიალოგს (სინამდვილეში – მონოლოგს) შევესწარი. თავად ახალგაზრდა ქალი თხუთმეტიოდე წლის გოგოს ამუნათებდა, რა დროს შენი ზღაპრებია, რით ვერ გაიზარდეო.

(more…)

Advertisements

Read Full Post »

სამიოდე კვირის წინ, საბავშვო წიგნის საერთაშორისო დღისთვის, “არტანუჯმა ფეისბუქის გვერდზე ისეთი ლამაზი წიგნის ყდა გამოაქვეყნა, კარგა ხანს თვალი ვერ მოვწყვიტე.

დიანა ანფიმიადის “სახატავ რვეულში ჩაწერილ ზღაპრებს” გამოვცემთ, არ დავაგვიანებთ, აპრილის ბოლოს გვექნებაო.

აპრილის ბოლომდე რა მომათმენინებდა, მივდექი, მოვდექი, ქვეყანა ვერა, მაგრამ დიანა კი შევაწუხე, სანამ წიგნის მაღაზიებში გამოჩენილა, ცალი თვალით მაინც ჩამაჭყიტე-მეთქი.

კი, ბატონოო, დიანამ, იოლი სამსახურიაო.

გამომიგზავნა ფაილი და ისეთი კვირადღე მოვიწყვე, ძალიან რომ მიყვარს, მაგრამ სულ უფრო იშვიათად რომ ხერხდება: საქმე არ მქონდა, არც სადმე მეჩქარებოდა, კომპიუტერთან მოვკალათდი,  ტკბილი ჩაი და შინაური კექსი მოვიდგი და ყველა მნიშვნელობით ფერად ზღაპრებს ჩავუჯექი.

(more…)

Read Full Post »

ამას წინათ, ერთერთ პრეზენტაციაზე, პრეზენტატორმა, სხვა რაღაცებთან ერთად, ასეთი რამ თქვა, თანამედროვე ლიტერატურულ სამყაროში ორი, გამოკვეთილად პოპულარული, ჟანრი დომინირებს – ბიოგრაფიული რომანი და საბავშვო პროზაო.

მასშტაბურ დასკვნებს ვერიდები, რაც არ ვიცი, იმაზე საუბარი ძალიან არ მიყვარს. ოღონდ ქართულ გამომცემლობებს თვალს, დიდი ხანია, ვადევნებ და საკუთარი ბავშვობაც გადასარევად მახსოვს. ფაქტია, ბავშვები ძალიან მომთხოვნი და მადლიერი მკითხველები არიან. ყველაზე მადლიერი, მე ვიტყოდი.

თავად განსაჯეთ – მკითხველთა მრავალრიცხოვანი არმია, რომელსაც არც ავტორის პოლიტიკური შეხედულებები აინტერესებს, არც სხვა პრეფერენციები, არც ჩინ-მედლები, პრემიები და რეგალიები, არც ფეხის ზომა და თვალის ფერი. მხოლოდ საინტერესო, ხარისხიან, გემოვნებით შერჩეულ, ლამაზად დასურათებულ საკითხავს ითხოვს. აქაოდა, პატარაა, რას მიხვდებაო – ნურას უკაცრავად, სიყალბეს ვერ შეაპარებ.

სამამულო გამომცემლობების კატალოგებს რომ გადახედოთ, საბავშვო-საყმაწვილო კოლექცია თითქმის ყველას მოეძებნება. ზოგისთვის ეს ხაზი პრიორიტეტულია, ზოგისთვის – ნაკლებად, მაგრამ პატარებს სულ უყურადღებოდ არავინ ტოვებს. ასეც უნდა იყოს. ერთგულ მკითხველზე იმთავითვე უნდა იზრუნო.

დალხენით ამ ჩვენს მზიურ წილხვედრში ვის ულხინს, საბავშვო ლიტერატურას რომ ჰქონდეს საქმე აწყობილი. საწუხარი იმდენია, ნახევარს ვერ ჩამოთვლი. წუწუნით თავს არ შეგაწყენთ, არ მიყვარს წუწუნი, რამდენიმე დაკვირვებას გაგიზიარებთ. ისე, შინაურულად.

(more…)

Read Full Post »

zgaprebi

ბავშვობაში ზღაპრების დიდი მკითხველი და გულშემატკივარი გახლდით. შეიძლება ითქვას, თავგადაკლული.

“ზღაპრის გუდას” ხომ ვუსმენდი ხაზის რადიოში ყოველ საღამოს, ისე რა დამაძინებდა, ნაირ-ნაირი გრამფირფიტები ხომ მეწყო ოთახში დასტად – იმდროინდელი აუდიოწიგნები, ბებიებიც მიკითხავდნენ და მეც ვცდილობდი ნელ-ნელა, დამარცვლით და თითის გაყოლებით, სანამ კითხვას ვიწავლიდი. უამრავი ზღაპარი მქონდა შინ, ქართულადაც და სხვა ენებზეც, თხელი, სქელი, სურათებიანი, ასეთი, ისეთი…  მსოფლიოს ხალხთა ზღაპრების ტომეულები არ მქონია.

წიგნები, კაცმა რომ  თქვას, არ მაკლდა. ჩემები, რასაც ბათუმში ვერ მოიხელთებდნენ, თბილისში ეძებდნენ, ან უფრო შორიდან ჩამოჰქონდათ. აი, იმ ფერად-ფერად, უცნაურად მოხატულ ტომებს, რატომღაც, ავცდი.

ერთადერთი, აფრიკული ზღაპრები მაჩუქეს დაბადების დღეზე. რატომ ასჯერ არ გადავიკითხე. ლამის ზეპირად ვიცოდი.  უცხო იყო და უცნაური, ეგზოტიკური და ძალიან საინტერესო. იქამდე არც პერსონაჟები შემხვედროდა მსგავსი, არც სიუჟეტი… მოკლედ, ხელიდან ვერ მაგდებინებდნენ.

შარშან ზაფხულს, ბლოგერული შვებულების დროს, გადავწყვიტე, მოდი, იმ ძველ, სრულ სერიას შევაგროვებ-მეთქი.

(more…)

Read Full Post »

20151110_231855

მოლის სტუმრებს თავისი ცნობისმოყვარე მასპინძლის ამბავი კარგად მოეხსენებათ – მარტო საკუთარი კი არა, სხვისი წიგნებიც ძალიან მაინტერესებს. საკმარისია, ტრანსპორტში ვინმე საკითხავში ცხვირჩარგული დავინახო, რომ, ჩემი სპორტული მონაცემების კვალობაზე, არნახულ ილეთებს ვატარებ ყდის შესათვალიერებლად ან ტექსტში ჩასაჭყეტად. წიგნს კიდევ რა უშავს, თქვენ უნდა ნახოთ, ვინმე ტელეფონში რომ კითხულობს რამეს და კისერწაგრძელებული რომ ჩავცქერი – რა მომათმენინებს, სათაური არ გავიგო. ვინ იცის, რას ფიქრობენ ამ დროს გარშემომყოფნი ჩემზე და ჩემს ზრდილობაზე – სერიოზული ეჭვი მაქვს, კარგს არაფერს.

ეს მავნე ჩვევა, ცოდვა გამხელილი სჯობს და, ნაადრევი ბავშვობიდან მომყვება – სხვისი თაროების თვალიერება მაშინაც მიყვარდა. ბიბლიოთეკა მშობლებსაც არ დაეწუნებოდათ და ახლა კიდევ უკეთესი მაქვს – სათითაოდ შერჩეული წიგნები მაქვს ჩაწიკწიკებული. თუმცა, სიმართლე გითხრათ, ნოსტალგია შორეული წარსულისკენ მახედებს და ის პატარა მოლი მახსენდება, სოფელში, ნათესავებთან სტუმრობის წინ მთელი ღამე რომ არ ეძინა სიხარულისგან, ოღონდ არ გეგონოთ, იქაურები მიყვარდა ასე ძალიან. არა, სანათესაოს რას ვერჩი, მაგრამ ჩემი ბედნიერების მთავარი მიზეზი მეორე სართულზე, დიდ ოთახში მეგულებოდა – უზარმაზარი ბიბლიოთეკა ძლივს ეტეოდა სამ კედელზე. მისალმების, ხვევნა-კოცნის, “უი, რამხელა გაზრდილა“-ს ცერემონიალს რომ ჩავათავებდი, ხელში მიჩეჩებული ჩურჩხელებით ავრბოდი კიბეზე, მივადგებოდი წიგნებით გაძეძგილ თაროებს და სათითაოდ გადმოლაგებას რომ დავიწყებდი, ჩემზე ბედნიერი ადამიანი არ იყო ამქვეყნად. აღარც ჭამა მახსოვდა, აღარც სმა, გაფაციცებით ვარჩევდი საჩემო წიგნებს შინ წასაღებად და განზე ვაწყობდი.

ახლა რომ ვიხსენებ, სულ სხვა ხიბლი ჰქონდა იქაურობას, ძველი წიგნების, მტვრის, სიძველეშეპარული ხის სუნს, გაცრეცილ ფურცლებს, გულუბრყვილო წარწერებს სატიტულო გვერდზე… ჭრაჭუნა ფიცრულ იატაკზე გაფენილ ორნამენტებიან ხალიჩას, ხონთქარივით ფეხმორთხმული რომ ვიჯექი ხოლმე, ზვინად წამოდგმული წიგნების გვერდით.

(more…)

Read Full Post »

20150118_141701

აპრილში, თუ გახსოვთ, ერთ ვებგვერდზე ლიტერატურული კონკურსი გამოაცხადეს. კონკურსი დიდი არაფერი, პირობა იყო უცნაური: დეტექტიური, ფანტასტიკური, სათავგადასავლო, ეროტიკული და სხვა დაბალი სინჯის ლიტერატურა არ განიხილებაო. აი, ასე, უაპელაციოდ.

აქოთქოთდა საფეისბუქეთი. სწორად აქოთქოთდა, მინდა გითხრათ. აქეთ დეტექტივს გადაეფარნენ, იქეთ ფანტასტიკას და ფენტეზის დამცველებმა გამოიდეს თავი. ეროტიკის დაცვა მაინცდამაინც არც არავის უცდია, მაგრამ, როგორც ერთი ჩემი ნაცნობი იტყოდა, მაი აფერი.

მთავარი ის იყო, ყველა ერთხმად შეთანხმდა, დაბალი და მაღალი სინჯის პროზად დაყოფა, რბილად რომ ვთქვათ, არაკორექტულიაო. ამ საკითხში კონსესუსიც აბსოლუტური იყო და ყბადაღებული კოჰაბიტაციაც.

საპირველაპრილო ხუმრობა გვეგონა. ბოლომდე ვერ დავიჯერეთ, ან როგორი დასაჯერებელია, რომელიმე მოცლილ იუზერს ეთქვა, კიდევ ჰო, მაგრამ ვებგვერდი, კონკურსი, რამე. სერიოზული თემა რომ გგონია და უცებ – ასეთი ვორდინგი. ჩაასწორეს მერე ის პირობა, ახლაც ჩასწორებული დევს. “დაბალი სინჯის პროზა” ამოიღეს. დეტექტივი, ფანტასტიკა, ეროტიკა, საბავშვო ლიტერატურა ისევ არ განიხილება.

სხვათა შორის, ეს ყოვლად გადასარევი კლასიფიკაცია კონკურსის ორგანიზატორებს არ მოუგონიათ. გავრცელებული შეხედულებაა. ორდიპლომიანი ხალხი იცავს და ქადაგებს, ეგრე კი ნუ უყურებთ.

(more…)

Read Full Post »

kvelaze ketili tsignebi image

ამას წინათ ერთგან ვთქვი, ყველაზე კეთილი წიგნების სიის სათავეში აუცილებლად ეს რომანი უნდა იყოს-მეთქი.

ჩემთვის, რასაკვირველია, თორემ ამქვეყნად თუ რამე მძულს, სავალდებულო საკითხავი და მენტორული ტონით ჩამოწიკწიკებული სიებია – ყველაზე კარგი, ყველაზე ცუდი, ყველაზე რომანტიკული, ყველაზე, ყველაზე, ყველაზე… ამიტომ ეს ჩამონათვალიც მხოლოდ რიგითი მკითხველის მოლი ბლუმის იმპრესიაა და მეტი არაფერი – წიგნები, რომლებმაც სულში სინათლე შემომიტანეს და დამიტოვეს. მე სიკეთის ჩემი საბადო მაქვს, სხვას თავისი ექნება და ასეც უნდა იყოს.

ჰოდა, დავიწყებ. დავიწყებ წიგნით, რომელმაც სულ პატარას საოცარი რაღაცები მასწავლა – ჰარპერ ლის შედევრით „ნუ მოკლავ ჯაფარას“. ატიკუსზე, ჯემსა და ჭყიტაზე სულ ახლახან მოგიყევით, ამიტომ სიტყვას აღარ გავაგრძელებ, მხოლოდ იმას დავამატებ, რომ თუ ოდესმე ერთგულების, წესიერებისა და სიმამაცის არსებობაში ეჭვი შეგეპარებათ, ეს წიგნი გადაიკითხეთ – შველის.

სიკეთეზე საუბრისას ასტრიდ ლინდგრენი რომ არ დამავიწყდებოდა, ცხადია, მაგრამ მთელი მისი შემოქმედებიდან უპირობო ფავორიტი მაინც ერთი მყავს – “ჩვენც სალტკროკელები ვართ“. რამდენჯერაც უნდა გადაიკითხო, არ მოგწყინდება და რაც უნდა კარგი ოჯახი გყავდეს, მელკერივით დაბნეულ მამას, მალინივით მზრუნველ დას და ჩაკუპატებული ჩორვენივით ერთგულ მეგობარს მაინც ინატრებ გულის სიღრმეში.

(more…)

Read Full Post »

Older Posts »

%d bloggers like this: