Feeds:
ჩანაწერები
კომენტარები

Posts Tagged ‘მარკ ტვენი’

მოლის ორი დღე წიგნის ფესტივალზე

თბილისის წიგნის XV საერთაშორისო ფესტივალი, 23-26 მაისი, 2013

შენ ორი ხელფასი უნდა გქონდეს – ერთი წიგნებისთვის :)

რუსა

ღმერთმა წიგნის ფესტივალი ოთხდღიანი შექმნა – არსად იჩქაროო, სტენდებს შორის გულარხეინად ისეირნეო, ყველაფერი მშვიდად დაათვალიერეო, თუ რამე გამოგრჩა, სახვალიოდ მოინიშნეო.

ერთი ეგ არის, ჩემს სამსახურს ამაზე სულ სხვა აზრი აქვს და, ორ სადაგ დღეს ვინ ჩივის, შაბათსაც კი მხოლოდ ოთხი საათისთვის მოვახერხე “ექსპო ჯორჯიას” მეთერთმეტე პავილიონში ცხვირის შერგვა.

მეთხუთმეტე საიუბილეო ბიბლიოფორუმი სასიამოვნო სიურპრიზით დაიწყო – აკას “შენს თავგადასავალზე” დაწერილი საკონკურსო პოსტი გამარჯვებულთა შორის აღმოჩნდა, ოფიციალურ კატალოგშიც მოხვდა და ასი ლარითაც დამიმძიმა საფულე. დამეთანხმეთ, ორგანიზატორებმა საფესტივალოდ დარაზმული ადამიანისთვის ზედგამოჭრილი პრიზი შეარჩიეს.

ჰოდა, იმას გეუბნებოდით, ნეტარი ბოდიალისთვის დრო ცოტა მქონდა-მეთქი და პირდაპირ საქმეზე გადავედი.

(more…)

Advertisements

Read Full Post »

Mark Twain. The Prince and the Pauper. Patrizia Donaera's illustrations.

მშვენივრად მომეხსენება – მარკ ტვენის სახელს რომ მოჰკრავთ ყურს, პირველ რიგში, ყველას ერთი თმააბურძგნული და აჩაჩულ–დაჩაჩული ბიჭი გახსენდებათ, პირის დაბანა ჭირივით რომ ეჯავრებოდა, მოხუც დეიდას ყოფას უმწარებდა და ღამღამობით სასაფლაოებზე დაწანწალებდა მეჭეჭების მოსარჩენად. არა, მისი საწინააღმდეგო არაფერი მაქვს – გულადი და ღირსეული ყმაწვილი გახლდათ, მაგრამ ეს საყოველთაო აღტაცება, ცოტა არ იყოს, მწყინს  – ბოლოს და ბოლოს, ერთი მწერლის პერსონაჟები ვართ ორივე და მაინცდამაინც სამართლიანი არ მეჩვენება, იშვიათად რომ გაგონდებით ხოლმე.

სიტყვამ მოიტანა და კარგა ხანს საერთოდ არ მჯეროდა, რომ სამართალი და იღბალი სადმე არსებობდა – ასე რომ არ ყოფილიყო, თოთო ბავშვს ვინ გაიმეტებდა საიმისოდ, რომ ლონდონის ხიდის მახლობლად, ნასუფრალთა ჩიხში დაბადებულიყო და თანაც ჯონ კენტის ოჯახში.

ნათქვამია, მშობლებს არ ირჩევენო და ისიც ვიცი, ღვიძლ მამაზე ასეთი ლაპარაკი მკრეხელური საქციელი რომ გახლავთ, მაგრამ რა ვქნა – მისგან ცემა–ტყეპის და ლანძღვა–გინების მეტი არაფერი მრგებია. განსაკუთრებით ცუდ დღეში მაშინ ვიყავი, ალქაჯი ბებიაჩემიც თუ წამოეშველებოდა. საბრალო დედა კი ხმის ამოღებასაც ვერ ბედავდა – იცოდა, ასეთი გულჩვილობისთვის გვარიანად მოხვდებოდა. ბეტი და ნენიც არ იყვნენ ურიგო გოგოები – იატაკზე დასაფენ ჩალას ყოველთვის მიწილადებდნენ ხოლმე – ამას ყველაზე უფრო მაშინ ვაფასებდი, როცა დალილავებული გვერდები უსაშველოდ მტკიოდა.

ასე მხიარულად ვატარებდი ბავშვობას და რას ვიფიქრებდი, თუ ბედის უცნაური ჭირვეულობის წყალობით, ორი წვეთი წყალივით ვგავდი… არც მეტი, არც ნაკლები – ინგლისის ტახტის მემკვიდრეს – ედუარდ ტიუდორს. ან იმას როგორ წარმოვიდგენდი, რომ ეს ნალოლიავები, ფუფუნებასა და მაქმანებში ჩაფლული უფლისწული იმდენად მარტოსული იყო თავის უზარმაზარ, ოქროთი მოვარაყებულ სასახლეში, ჩემი უბადრუკი ყოფაც კი შეშურდებოდა.

(more…)

Read Full Post »

“ადამი იღბლიანი იყო. ზუსტად იცოდა, რომ სხვის ხუმრობებს არ იმეორებდაო” – ენამწარე მარკ ტვენის ამ გამონათქვამს აქტუალობა დღემდე არ დაუკარგავს.  თუმცა, სამწუხაროდ, ისეთებიც მრავლად მოიძებნებიან, მსგავსი მორალური ბოჭვები რომ არ აწუხებთ.

დანამდვილებით, ალბათ, ვერავინ იტყვის,  ვის მოუვიდა პირველად აზრად, სხვისი ნაწარმოებისთვის საკუთარი გვარ-სახელის მიწერა, მაგრამ ფაქტია – პლაგიატის ისტორია საუკუნეებს ითვლის და მოყვასის ხარჯზე განდიდების სურვილს ვერც შინაგანი წესიერება აოკებს, ვერც კეთილგონიერება და ვერც სახელის გატეხის ან მოსალოდნელი სასჯელის შიში.

ამბობენ, მსოფლიო ლიტერატურა ოთხ-ხუთ ძირითად ფაბულაზეა აგებულიო. ძნელია ამ ლამაზი მეტაფორით თავის დამშვიდება, როცა ხედავ, როგორ ჰპარავს სიუჟეტებს აგატა კრისტის ტატიანა უსტინოვა, ხოლო ორივეს ერთად (ალბათ, პრინციპით – “ქურდის ქურდი ცხონდაო”) – სამამულო დეტექტივების ზოგიერთი ქართველი მთხზველი, ან როგორ აქვეყნებს ერთი საშუალოზე დაბალი დონის ქართული გაზეთი ბლოგოსფეროს არქივებიდან საგულდაგულოდ შერჩეულ და ოდნავ სახეცვლილ პოსტებს თავისივე ჟურნალისტების ხელმოწერით.

ბლოგერთა ინტელექტუალური საკუთრების დაცულობის ხარისხი იქით იყოს, დღეს ქართული პოეზიის კლასიკოსის ყველასთვის ცნობილი ლექსის ლამის სიტყვასიტყვით გადაწერის, გადათარგმნის და საკუთარი შემოქმედების ნიმუშად გასაღების ამბავს მოგიყვებით.

(more…)

Read Full Post »

იყო დრო, როცა წერილები ყოველგვარი მარკების გარეშე მოგზაურობდნენ დანიშნულების ერთი წერტილიდან მეორემდე. წვივმაგარ ცხენებზე ამხედრებულ მალემსრბოლებს უბით, აბგით, ფართოფარფლიანი ქუდებით გადაჰქონდათ ზოგჯერ უმნიშვნელო, ზოგჯერ კი ფასდაუდებელი ცნობების ან  სახელმწიფო თუ პირადი საიდუმლოებების შემცველი ბარათები. უწყინარი საფოსტო მტრედის ფეხზე გამობმულ წერილს ხომ  საერთოდ არანაირი მარკა არ სჭირდებოდა. თუმცა, გამოხდა ხანი და ფოსტის მუშაობის გასაადვილებლად დღის სინათლე პატარა, მართკუთხა ქაღალდებმა იხილეს.

მსოფლიოში პირველი საფოსტო მარკა, 1840 წელს გამოშვებული “Pennie Black”  უპრეტენზიო  შავ ფერში იყო გადაწყვეტილი. მას შემდეგ 172  წელია გასული. ამ დროის განმავლობაში ფერის, სიუჟეტისა და დიზაინის მიხედვით განსხვავებული უამრავი მარკა შეიქმნა, თუმცა, რასაკვირველია, მარკების თემა დღეს ძველებურად აქტუალური აღარ არის.  ბუთქუნა კონვერტები და ხელით ნაწერი წერილები წარსულს ჩაბარდა. ადამიანთა უმრავლესობა, უკვე კარგა ხანია, მეგობრებთან, ნათესავებთან, კოლეგებთან და საქმიან პარტნიორებთან ელექტრონული ფოსტის და სოციალური ქსელების საშუალებით ურთიერთობს,  მაგრამ მარკებს ფილატელისტებისთვის (და არა მარტო მათთვის) მიმზიდველობა არ დაუკარგავს.

მარკა ყველა თავმოყვარე სახელმწიფოს აუცილებელი ატრიბუტი და ერთგვარი სავიზიტო ბარათია  (უფრო მეტიც – ჯუჯა სახელმწიფო სან–მარინოს ხაზინა ძირითადად მარკებით ვაჭრობის გზით ივსება), ამიტომ, ბუნებრივია, მის იერსახეს განსაკუთრებული ყურადღებით ეკიდებიან და  სიუჟეტს დაკვირვებით არჩევენ. მარკებზე გამოსახავენ ცნობად სახეებს, მონარქიულ ქვეყნებში  – სამეფო ოჯახის წევრებს, ღირშესანიშნავი მოვლენებისადმი მიძღვნილ კომპოზიციებს,  მცენარეებს და ცხოველებს, არქიტექტურულ და ბუნებრივ ძეგლებს, მწერლებს და არც თუ იშვიათად – ლიტერატურულ პერსონაჟებს.

(more…)

Read Full Post »

1818 წელს შოტლანდიელმა ექიმმა ტომას ბაუდლერმა შექსპირის პიესებიდან ვიქტორიანული მორალისთვის მიუღებელი ყველა სიტყვა და პასაჟი ამოიღო. შედეგად მკითხველმა “საოჯახო შექსპირის” სახელით ცნობილი გამოცემა მიიღო, ინგლისური ენა კი ნეოლოგიზმი “ბაუდლერიზებით” გამდიდრდა.

ლიტერატურული 2011 წელი ამერიკაში ბაუდლერიზაციის მორიგი აქტით იწყება.   NewSouth Books-ი, თებერვლის შუა რიცხვებისათვის, მარკ ტვენის “ტომ სოიერისა და ჰეკლბერი ფინის თავგადასავლის“ რედაქტირებული, თანამედროვე პოლიტკორექტულობის ნორმებთან შეხამებული ვერსიის გამოცემას გეგმავს.  წიგნიდან სიტყვებს  “nigger” და “injun” (წითელკანიანი) ამოიღებენ.

პროექტის ავტორს, მარკ ტვენის შემოქმედების მკვლევარს ალან გრიბენს თუ დავუჯერებთ, მწერალი ამ სიტყვებს მარტო “ჰეკლბერი ფინის თავგადასავალში”  219-ჯერ იყენებს. გრიბენის განცხადებით, ახალ გამოცემაში “nigger”-ს და “injun”-ს “მონა” ჩაანაცვლებს.

ამერიკული ლიტერატურის შედევრის რედაქტირების მცდელობას უკვე მოჰყვა აღშფოთებულ მკითხველთა ელექტრონული წერილების წვიმა. პროექტის მოწინააღმდეგეები თვლიან, რომ მარკ ტვენის ენა ამერიკის ისტორიის ნაწილია, კონკრეტული ეპოქის რეალობას ასახავს და კლასიკური ნაწარმოების თანამედროვე კრიტერიუმების შესაბამისად შეცვლა მწერლის შეურაცხყოფაა. ამასთან,  იზრდება გრიბენის მომხრეთა რიცხვიც. ტვენის „გაკეთილშობილების“ იდეას, ძირითადად, აფროამერიკელები მიესალმებიან და იხსენებენ, რომ  “ჰეკლბერი ფინის თავგადასავლის”  საჯაროდ კითხვისას არაერთხელ ჩავარდნილან უხერხულ მდგომარეობაში.

(more…)

Read Full Post »

%d bloggers like this: