Feeds:
ჩანაწერები
კომენტარები

Archive for იანვარი, 2011

რემბრანდტ ვან რეინს ყველა იცნობს…

ნებისმიერ ადამიანს სმენია მისი სახელი…

თითქმის ყველა, ვისაც დიდი ჰოლანდიელის შესახებ შეეკითხებით, პირველ რიგში “ღამის გუშაგს” გაიხსენებს, ბევრმა, შესაძლოა,  “უძღები შვილის” დაბრუნება ახსენოს, მხატვრობაში უფრო გათვითცნობიერებულნი “ექიმ ტულპის ანატომიის გაკვეთილის” და “დანაეს” შესახებ ალაპარაკდებიან… ისაუბრებენ რემბრანდტის განუმეორებელ ფერთა პალიტრაზე, უამრავ ავტოპორტრეტზე, სასკიაზე, რომელსაც რემბრანდტი გულისამაჩუყებელი სიყვარულით და სისათუთით ხატავდა…

ოღონდ ძალიან ცოტას სმენია ჰოლანდიელი ფერმწერის გრაფიკული შედევრების შესახებ… თითქმის არავინ იცის, რომ მაშინ, როდესაც სასკიას დაკარგვით გამოწვეული მწუხარება გაუნელდა, როდესაც პატარა ტიტუსის ძიძის – ჰენდრიკე სტოფელსის სახით ახალი სიყვარული ეწვია და ამ გრძნობით შთაგონებული გატაცებით წერდა ვნებით გაჟღენთილ და ულამაზესი ფერებით გაჯერებულ “ვირსავიას”, პარალელურად წარმოუდგენელი სილამაზის შუქ–ჩრდილებით აღსავსე ოფორტებს ქმნიდა.

“ქრისტე ბრბოს წინაშე” სწორედ ერთ–ერთი მათგანია და, ჩემი მოკრძალებული აზრით, რემბრანდტის გრაფიკული მემკვიდრეობის სიის სათავეში თუ არ დგას, პირველ სამეულში მაინც აუცილებლად ხვდება.

(more…)

Read Full Post »

52 წლის რუსი მწერალი ელენა ჩუდინოვა მოსკოვში ცხოვრობს. რამდენიმე რომანის, ინგლისის ისტორიაზე დაწერილი საბავშვო წიგნების და პუბლიცისტური წერილების ავტორია. გამოსცემს  ჟურნალ “ექსპერტს”,  თუმცა მისი სახელი, ალბათ, სამუდამოდ დარჩებოდა მხოლოდ ლიტერატურათმცოდნეთა და პოლიტოლოგთა ვიწრო წრისთვის ცნობილი, რომ არა სკანდალური რომანის – “პარიზის ღვთისმშობლის მეჩეთის” იდეა.

ნაწარმოების სიუჟეტი არც თუ შორეულ 2048 წელს ვითარდება. დასავლეთ ევროპაში ძალაუფლებას ხელთ მუსლიმი იმიგრანტები იგდებენ. შარიათს კანონის ძალა აქვს, კათოლიკური ტაძრები წაბილწული და განადგურებულია, ნოტრ-დამი ალ-ფრანკონის მეჩეთად არის გადაკეთებული. ფუნქციადაკარგული კათოლიკური ეკლესია მხოლოდ კულტურულ ორგანიზაციას წარმოადგენს. ფრანგები, რომლებმაც ისლამის მიღებაზე უარი თქვეს, გეტოში ცხოვრობენ. კათოლიკე ტრადიციონალისტების მცირერიცხოვანი რაზმი თავს კატაკომბებს აფარებს.  წინააღმდეგობის მოძრაობის წევრები წმინდა პიუს X-ის საძმოსთან ერთიანდებიან და უკანასკნელ ხმაურიან აქციას – მეჩეთად ქცეული ნორტ-დამის ხელში ჩაგდებას, შემდგომ კი აფეთქებას გეგმავენ… მთავარი სიუჟეტური ხაზის ეს განშტოება უდავოდ მეორე მსოფლიო ომის დროინდელი ცნობილი La Résistance-ით არის შთაგონებული.
 
“პარიზის ღვთისმშობლის მეჩეთი”  2005 წელს, პარიზში სტუდენტური გამოსვლების დაწყებამდე რამდენიმე თვით ადრე, გამოსცეს და დღეისათვის უკვე ითარგმნა ინგლისურ, ფრანგულ, ნორვეგიულ, სერბულ და თურქულ ენებზე. წიგნის საფრანგეთში დაბეჭდვა მხოლოდ 2009 წელს მოხერხდა – გამომცემლები არაპოლიტკორექტულ ნაწარმოებს უფრთხოდნენ. რა თქმა უნდა, სკანდალი ისეთი საკმაზია, ნებისმიერ ნაწარმოებს რომ უხდება გნებავთ, პოპულარობის და გნებავთ, კომერციული თვალსაზრისით, მაგრამ ისლამის ფანატებთან რელიგიურ თემაზე ხუმრობა  იმდენად სახიფათო თამაში გახლავთ, რომ ყველანაირ არგუმენტს აბათილებს. ამიტომ გასაკვირი არ არის, რომ ტრადიციულ თურქეთში რომანი მეკობრული ხერხით გაავრცელეს.

(more…)

Read Full Post »

ეს ლივერპულელი ბიჭები, თავის დროზე, მსოფლიოს ნებისმიერი ფოტოგრაფისთვის სანუკვარ სამიზნეს წარმოადგენდნენ, მაგრამ იმ ათასობით ფოტოს შორის, რომელიც მათთვის აშკარად თუ ფარულად გადაუღიათ, მაინც არის ერთი, ყველასაგან გამორჩეული და განსაკუთრებული.

“ფოტოგრაფიის შედევრი”, “გენიალური მარკეტინგული სვლა”, “საუკუნის მისტიფიკაცია”, – მსგავსი ეპითეტებით მოიხსენიებენ  მელომანები  შოუბიზნესის ისტორიაში ალბათ ყველაზე ცნობილ კადრს.

ლეგენდარული ოთხეულის თითქმის 42 წლის წინ გადაღებული საკულტო სურათი დღემდე უზომოდ პოპულარულია, მის გარშემო ატეხილი კონსპიროლოგიური ბუმი კი კიდევ ერთხელ მოწმობს, რომ ადამიანის ფანტაზია უსაზღვროა.

“ბითლზის” უკანასკნელი ალბომის –  “Abbey Road”–ის გარეკანის  კომპოზიციის იდეა პოლ მაკკარტნის ეკუთვნოდა. 1969 წლის 8 აგვისტოს დილით პოლიციამ ლონდონის სენტ-ჯონს-ვუდის რაიონში მდებარე პატარა ქუჩა გადაკეტა. ფოტოგრაფი იენ მაკმილანი კადრებს ექსტრემალურ პირობებში, კიბეზე ასული, იღებდა. ათწუთიანი ფოტოსესიის შედეგმა, როგორც ძველები იტყოდნენ, ყოველგვარ მოლოდინს გადააჭარბა – ები როუდზე მდებარე პატარა სტუდია და გადასასვლელი  “ბითლზის” თაყვანისმცემლების მოსალოც ადგილად იქცა.

(more…)

Read Full Post »

იულია ლატინინა რუსი ჟურნალისტია, “новая газета”-ს პოლიტიკური მიმომხილველი, თან “эхо москвы”-ს რადიოარხზე საავტორო გადაცემა – “код доступа” მიჰყავს. რამდენჯერმე მოვუსმინე (ყოველთვის ვერ ვახერხებ, ეთერი ისეთ დროს აქვს, შინ არ ვარ, ან თუ ვარ, საშინლად დაღლილი, პოლიტიკური ანალიტიკისთვის არ მცხელა) და მომეწონა.  ნაადრევად დაბერებული და მოუვლელი ქალის შთაბეჭდილებას კი ტოვებს, მაგრამ აშკარად ჭკვიანია.

გუშინ ბარათაშვილის ქუჩის “პარნასში” ლატინინას ექვს წიგნს გადავაწყდი. არ ვიცოდი, წიგნებსაც თუ წერდა. ყოველ შემთხვევაში, თბილისში  არ შემხვედრია. ანოტაციები გადავათვალიერე, სტანდარტული თემებია – პოლიტიკა, ისლამური სეპარატიზმი, ოლიგარქები, ტერორიზმი, კორუფცია… ყდაზე ეწერა, ერთნაირად წარმატებულია ეკონომიკური თრილერის და ფანტასტიკის ჟანრშიო.  ეკონომიკური თრილერი მაცდუნებლად ჟღერდა, ფანტასტიკის რა გითხრათ, რუსი ქალი ფანტასტი (თან წარმატებული), არ გამიგია. “код доступа”-ს ხათრით ერთი თან წამოვიღე.

ახლა წინ მიდევს. “не время для славы”. დღეს არსად გავდივარ, საღამომდე მოვრჩები. რაღაც არ მინდა, მარინინას, დონცოვას, პოლიაკოვას ან დაშკოვას მსგავსად იაფფასიანი სისულელე აღმოჩნდეს. თუ წინათგრძნობა არ მღალატობს, არც აღმოჩნდება.

P.S. გუშინ პარნასში დიდი რიარია იყო. იხურებიან. ავტორებს ურეკავდნენ, მობრძანდით და თქვენი წიგნები წაიღეთო. მიზეზი არ მიკითხავს, იმ გაწამაწიაში ჩემი თავი არ ჰქონდათ.  ცუდია, წიგნის მაღაზია რომ იკეტება…

Read Full Post »

კაცი, რომელმაც რუსულ ლიტერატურაში საკურას სურნელი მოიტანა, თაყვანისმცემლების ნაკლებობას არც რუსეთში უჩივის და არც ისტორიულ სამშობლოში – საქართველოში. ამიტომ, ამ პოსტის მიზანი ბორის აკუნინის სადიდებელი დითირამბის მღერა არ გახლავთ. დახვეწილი ინტელექტუალი და ქალების გულთამპყრობელი ერასტ ფანდორინი ისედაც უსაზღვროდ პოპულარულია.

უბრალოდ, მინდოდა, თქვენთვის ის ალუზია გამეზიარებინა, რომელიც ფანდორინების საგის ერთ-ერთ წიგნში – “ალტინ-ტოლობასში” აღმოვაჩინე. ან, იქნებ, მომეჩვენა კიდეც… ამის განსჯა უკვე მათთვის მომინდვია, ვისაც ჩემს ბლოგზე სტუმრობის სურვილი გაუჩნდება.

ჰოდა, იმას მოგახსენებდით, ამას წინათ, რომელიღაც რუსულ ტელეარხზე, შონ კონერის და პირტიტველა კრისტიან სლეიტერის მონაწილეობით უმბერტო ეკოს უცნობილესი რომანის ეკრანიზაციას გადავაწყდი. კინომცოდნეობას არ დავიჩემებ, მაგრამ ვიტყვი, რომ კარგი ფილმია, რიგიანი რეჟისურით და საუკეთესო სამსახიობო ნაკრებით. თანაც, თემატურად დღემდე აქტუალური. თუმცა, რელიგიური ფანატიზმი ცალკე პოსტის თემაა, ჩვენ ისევ ალუზიას დავუბრუნდეთ…

ეკოს “ვარდის სახელი” ბევრად უფრო ადრე ჩამივარდა ხელში, ვიდრე აკუნინთან ჩემი მგზნებარე რომანი შედგებოდა. ამიტომ, გასაკვირი არ არის, რომ ალუზიებზე ფიქრისკენ ფილმმა უფრო მიბიძგა.

თვალშისაცემად მომეჩვენა ის ფაქტი, რომ ორივე ნაწარმოებში მთავარი სიუჟეტური ინტრიგა ბიბლიოთეკის ირგვლივ იხლართება და ძირითად საფრთხეს ერთი კონკრეტული წიგნი წარმოადგენს. წიგნი, რომელსაც  შეუძლია, გარკვეული გავლენა იქონიოს ადამიანებზე, თუმცა მეორე შემთხვევაში ეს გავლენა განუზომლად მასშტაბური იქნებოდა. განსხვავება ის არის, რომ ეკოსთან მკითხველის სიმპათია იმ პერსონაჟების მხარესაა, რომლებიც წიგნის სააშკარაოზე გამოტანას ემხრობიან, აკუნინთან კი პირიქით. თუმცა, ბიბლიოთეკა და წიგნი მაინც რჩება სიუჟეტის მთავარ თავსატეხად. პირველ შემთხვევაში, ეს ის ნაწარმოებია, რომელსაც ადამიანებისთვის მეტი ღიმილის და ხალისის მოტანა შეუძლია, მეორეში კი… ვინ იცის… აკუნინის უსაზღვრო ფანტაზიამ ისეთი წიგნი გამოიგონა, რომლის მიერ კაცობრიობაზე მოხდენილი გავლენის განჭვრეტა და პროგნოზირება შეუძლებელია.

ასეა თუ ისე, საინტერესოდ მომეჩვენა ის ფაქტი, რომ დეტექტივების მოყვარულთა კერპის – ბორის აკუნინის რომანში უმბერტო ეკოს აჩრდილმა გაიელვა.

რასაკვირველია, ამით იმის თქმა არ მინდა, რომ აკუნინის რომანს მსგავსი ილუზია რაიმე ზიანს აყენებს. ჩემმა ერთ-ერთმა უსაყვარლესმა მწერალმა, რომელიც ფანტასტიურად ფლობს კალამს და რომელთან ერთადაც არაერთი სასიამოვნო საღამო გამიტარებია ბუხრის პირას, სურნელოვანი ყავის ჭიქით ხელში, კიდევ ერთი გემრიელად სასუსნავი წიგნი შემოგვთავაზა, წარსულისა და თანამედროვეობის ორიგინალური მონაცვლეობით, ძალიან სახასიათო პერსონაჟებით და რაც მთავარია, იუმორით, ფათერაკებით და თავსატეხებით კარგად შეზავებული.

რაც შეეხება იმ პერსონაჟს, რომელმაც ეკოსთან ერთ-ერთი მთავარი გმირის ცხოვრებაში სამუდამოდ დატოვა კვალი, თავად კი უსახელოდ დარჩა…

აკუნინთან ის თავგანწირული და შეუპოვარი პატარა ქალია, სახელად ალტინი…

Read Full Post »

 

დარწმუნებული ვარ, 172 წლის წინ პატარა ფრანგულ ქალაქში დაბადებული ბიჭის მშობლებს წარმოდგენაც არ ჰქონდათ იმის შესახებ, რომ ხანდახან, როცა მორიგი ონავრობისთვის სჯიდნენ პირმშოს, ფერწერული ხელოვნების მომავალ კორიფეს ექცეოდნენ უდიერად. რას იფიქრებდა შლაპების პოპულარული მაღაზიის მეპატრონე და შემდგომში წარმატებული ბანკირი ლუი-ოგიუსტი, რომ თავისი აკრძალვებითა და წინააღმდეგობით მსოფლიოს კინაღამ “პიერო და არლეკინი”, “მარნის ნაპირები” და  “ნატიურმორტი ფარდით” დააკარგვინა. საბედნიეროდ, პატარა ბურჟუა მამაზე ჯიუტი და მიზანდასახული აღმოჩნდა, რის წყალობითაც მზის სინათლე არაერთმა შედევრმა იხილა, მსოფლიოს ყველაზე სახელგანთქმულ მუზეუმებს კი კიდევ ერთი მხატვრის მემკვიდრეობის დაცვა გაუხდათ საფიქრალი. მისი მიმდევრები სათაყვანებელი მხატვრის მშობლიურ ქალაქში სტუმრობას “ექსის მოლოცვას” ეძახდნენ, ხოლო ლოვში, სადაც მხატვრის უკანასკნელი სახელოსნო იყო, დღემდე შეიძლება იმ ქსოვილებისა და ჭურჭლის ნახვა, რომელსაც ის ნატურად იყენებდა.

კაცმა, რომელსაც სურდა, პარიზი ვაშლით გაეოცებინა, მიზანს მიაღწია. მე კი დღეს დილით ყოვლისმცოდნე google-მა თავაზიანად შემახსენა პოსტიმპრესიონიზმის ყველაზე კაშკაშა და ფერადოვანი ვარსკვლავის – პოლ სეზანის დაბადების დღის შესახებ. საძიებო გვერდზე დაღვრილმა ფერებმა წიგნის თაროებისაკენ მიბიძგა, საიდანაც სეზანის ალბომი გადმოვიღე. გულწრფელი მადლობა google-ს, რადგან ბოლო ერთი საათი სეზანის სამყაროში სწორედ მისი წყალობით გავატარე…

Read Full Post »

1818 წელს შოტლანდიელმა ექიმმა ტომას ბაუდლერმა შექსპირის პიესებიდან ვიქტორიანული მორალისთვის მიუღებელი ყველა სიტყვა და პასაჟი ამოიღო. შედეგად მკითხველმა “საოჯახო შექსპირის” სახელით ცნობილი გამოცემა მიიღო, ინგლისური ენა კი ნეოლოგიზმი “ბაუდლერიზებით” გამდიდრდა.

ლიტერატურული 2011 წელი ამერიკაში ბაუდლერიზაციის მორიგი აქტით იწყება.   NewSouth Books-ი, თებერვლის შუა რიცხვებისათვის, მარკ ტვენის “ტომ სოიერისა და ჰეკლბერი ფინის თავგადასავლის“ რედაქტირებული, თანამედროვე პოლიტკორექტულობის ნორმებთან შეხამებული ვერსიის გამოცემას გეგმავს.  წიგნიდან სიტყვებს  “nigger” და “injun” (წითელკანიანი) ამოიღებენ.

პროექტის ავტორს, მარკ ტვენის შემოქმედების მკვლევარს ალან გრიბენს თუ დავუჯერებთ, მწერალი ამ სიტყვებს მარტო “ჰეკლბერი ფინის თავგადასავალში”  219-ჯერ იყენებს. გრიბენის განცხადებით, ახალ გამოცემაში “nigger”-ს და “injun”-ს “მონა” ჩაანაცვლებს.

ამერიკული ლიტერატურის შედევრის რედაქტირების მცდელობას უკვე მოჰყვა აღშფოთებულ მკითხველთა ელექტრონული წერილების წვიმა. პროექტის მოწინააღმდეგეები თვლიან, რომ მარკ ტვენის ენა ამერიკის ისტორიის ნაწილია, კონკრეტული ეპოქის რეალობას ასახავს და კლასიკური ნაწარმოების თანამედროვე კრიტერიუმების შესაბამისად შეცვლა მწერლის შეურაცხყოფაა. ამასთან,  იზრდება გრიბენის მომხრეთა რიცხვიც. ტვენის „გაკეთილშობილების“ იდეას, ძირითადად, აფროამერიკელები მიესალმებიან და იხსენებენ, რომ  “ჰეკლბერი ფინის თავგადასავლის”  საჯაროდ კითხვისას არაერთხელ ჩავარდნილან უხერხულ მდგომარეობაში.

(more…)

Read Full Post »

Older Posts »

%d bloggers like this: